اصولا ساختمان را از لحاظ مصالح مصرفي و نوع كاربرد آن مي توان به دو دسته تقسيم نمود . حال با توجه به اين نكته ، تقسيم بندي ساختمان از لحاظ مصالح مورد استفاده به چهار دسته انجام مي شود

1 ـ ساختمانهاي بتني

ساختمان بتني ، ساختماني است كه براي اسكلت اصلي آن از بتن آرمه (سيمان ، شن ، ماسه و فولاد بصورت ميله گرد ساده يا آجدار ) استفاده شده باشد . در ساختمانهاي بتني سقفها از دال بتني پوشيده مي .شود يا زا سقفهاي تيرچه و بلوك و يا ساير سقفهاي پيش ساخته استفاده مي گردد . براي ديوارهاي جدا كننده از انواع آجر يا تيغه گچي و يا چوب استفاده مي شود

2 ـ ساختمانهاي فلزي

در اين نوع ساختمانها براي ساختتن ستونها و پلها از پروفيلهاي فولادي استفاده مي شود . در ايران معمولا ستونها را از تير آهن
.مي سازند . سقف اين نوع ساختمانها ممكن است تير آهن و طاق ضربي و يا از انواع ديگر سقفها از قبيل تيرچه بلوك و غيره استفاده گردد

براي ديوارهاي جداكننده مي توان مانند ساختمانهاي بتني از انواع آجر و يا قطعات گچي و يا چوب و سفالهاي تيغه اي استفاده نمود . در هر حال بايد اين ديوارها از مصالح سبك انتخاب شوند . در بعضي از .ممالك بر خلاف كشور ما براي اتصالات از جوش استفاده نكرده و بلكه بيشتر از پرچ و يا پيچ و مهره استفاده مي نمايند ، براي ستونها نيز مي توان به جاي تير آهن از نبشي و يا ناوداني استفاده كرد

3 ـ ساختمانهاي آجري

در ساختمانهاي كمتر از چهار طبقه مي توان از اين نوع ساختمان استفاده نمود . اسكلت اصلي اين نوع ساختمانها آجري مي باشد و براي ساختن سقف آنها در ايران معمولا از پروفيلهاي فولاي و آجر بصورت طاق ضربي استفاده مي گردد و يا از سقف تيرچه بلوك استفاده مي شود . در اين نوع ساختمانها براي مقابله با نيروهاي جانبي مانند زلزله بايد حتمن از شنا?هاي روي كرسي چيني و زير سقفها .استفاده شود . در ساختمانهاي آجري معمولا ديوارهاي حمال در طبقات مختلف روي هم قرار مي گيرند . حداقل ديوار هاي حمال (باربر) نبايد از 35 سانتي متر كمتر باشد



4 ـ ساختمانهاي خشتي و گلي

در اين نوع ساختمانها اسكلت اصلي از خشت خام و گل مي باشد و تعداد طبقات ان از يك تجاوز نمي كند و درمقابل نيروهاي جانبي بخصوص زلزله به هيچ وجه مقاومتي ندارند . بايد از ساختن اين نوع .ساختمانها مخصوصا در كشور ما كه از مناطق زلزله خيز دنيا است جدا جلوگيري نمود

بجز انواع ساختمانهاي نامبرده شده ميتوان ساختمانها را از مصالحي مانند چوب و سنگ نيز ساخت كه در مناطقي كه جنگل فراوان باشد از چوب و يا در مناطق كوهستاني كه دسترسي به سنگ آسان مي .باشد مي توان ساختمانهاي سنگي بنا نمود

 

انواع ساختمان از لحاظ مصرف

ساختمانها از لحاظ كاربرد به انواع ساختمانهاي مسكوني ، اداري ، بيمارستانها ، انبارها ، مدارس و مكانهاي عمومي مانند باشگاهها ، ورزشگاهها و غيره تقسيم مي شود .

 

ساخت و اجرای ساختمان

در ساختن يك ساختمان بايد مراحلي را طي نمود و موازيني را اجرا كرد كه بتوان به يك ساختمان استاندارد و مطلوب دست يافت

1 ـ بازديد از زمين و ريشه كني نباتات

در اين مرحله وضعيت زمين بايستي بررسي شود و اقدام اوليه مانند ريشه كني نباتات بر روي آن انجام شود

2 ـ پياده كردن نقشه

پس از بازديد از محل ، اولين قدم در ساختن يك ساختمان پياده كردن نقشه مي باشد . منظور از پياده كردن نقشه يعني انتقال نقشه ساختمان از روي كاغذ بر روي زمين به ابعاد اصلي است . بطوريكه محل دقيق پي ها ، ستون ها ، ديوارها و زيرزمينها و عرض پي ها روي زمين بخوبي مشخص باشد . براي پياده كردن نقشه ساختمانهاي مهم معمولا از دوربينهاي نقشه برداري و براي پياده كردن نقشه .ساختمانهاي معمولي و كوچك از متر و ريسمان بنايي كه به آن ريسمان كار هم مي گويند استفاده ميگردد

3 ـ گود برداري

بعد از پياده كردن نقشه و كنترل آن در صورت لزوم اقدام به گودبرداري براي آن قسمت از ساختمان انجام مي شود كه در طبقات پايين تر از كف طبيعي زمين ساخته مي شود ، مانند موتورخانه ها ، انبارها .و پاركينگها و غيره . معمولا حداكثر عمق مورد نياز براي گودبرداري تا روي پي مي باشد

4 ـ پي در ساختمان

براي محافظت پايه ساختمان و جلوگيري از تاثير عوامل جوي در پايه ساختمان بايد پي سازي نماييم . در اين صورت حتي در بهترين زمينها نيز بايد حداقل پي هايي به عمق 40 تا 50 سانتي متر حفر نماييم .. عرض و طول پي ها كاملا بستگي به وزن ساختمان و قدرت تحمل خاك محل ساختمان دارد

5 ـ وزن ساختمان

منظور از وزن ساختمان وزني است كه بوسيله پي سازي در اثر بار مرده و بار زنده ساختمان به هر سانتيمتر مربع زمين وارد مي شود .

*به طور كلي زمينها را از نظر مقاومت در برابر بار يه چند دسته مي توان تقسيم نمود

الف ـ زمينهاي خاكريزي شده ( زمينهاي خاك دستي ) : اين زمينها كه بوسيله خاك دستي پر شده اند از مقاومت بساير كمي برخوردار بوده و قدرت مجار انها در حدود 80 گرم بر سانتي متر مربع مي باشد

ب ـ زمينهاي ماسه اي : زمينهاي سواحل دريا از يان نوع مي باشند كه براي ساختمانهاي سبك مناسب مي باشند و در حدود 1 تا 2/1 كيلوگرم بر هر 7 سانتي متر مربع بار را تحمل مي نمايند .

ج ـ زمينهاي شني : زمينهايي مي باشند كه دانه بندي خوبي داشته باشند بطوريكه دانه هاي ريز فضاي خالي بين دانه هاي درشت تر راپ ر نموده و توليد جسم متراكمي را مي نمايند و اين دانه بندي بوسيله ماده چسبنده بهم متصل مي شوند براي ساختمان بسيار مناسب بوده و مقاومت مجاز آن در حدود 5/2 و حتي 5/3 كيلو گرم بر سانتي متر مربع مي باشد به اين گونه زمينها زمين « دج » گفته مي شود .

د ـ زمينهاي رسي : اين زمينها خود به دو دسته تقسيم مي شوند

یک ـ زمينهاي رسي خشك : كه فشاري در حدود 5/1 كيلو گرم بر سانتي متر مربع را تحمل مي نمايند

دو ـ زمينهاي رسي تر ( آبدار ) : اي زمينها بواسطه وجود آ ب فراوان داخل خاك داراي سستي هاي زيادي بوده و .قدرت مجاز آن بر حسب درصد آب موجود در آن متفتوت است

5 ـ انواع پي

پي ها را با توجه به نوع ساختمان ، مقاومت زمين و وزن آن به انواع مختلف مي توان دسته بندي كرد

1 ـ پي نواري : معموا از اين نوع پي براي ساختمانهاي آجري استفاده مي شود . پي هاي نواري را در امتداد ديوار هاي حمال و ديوار هاي تيغه با عمق و عرض معين حفر مي نمايند . در مورد عمق اين نوع پي بايد گفت كه در زمينهاي خوب در حدود 50 سانتي متر و در زمينهايي كه به خاك بكر دسترسي نباشد بايد عمق پي را تا رسيدن به زمين بكر ادامه داد همچنين در مواردي بايد از شمع كوبي استفاده .نمود . عرض اين نوع پي معمولا قدري بزرگتر از عرض ديوار روي آن ساخته مي شود

لايه هاي پي نواري

1 ـ شفته ريزي

2- كرسي چيني

3ـ شنا

4ـ ملات ماسه سيمان براي ايزولاسيون رطوبتي ( عايق بندي)

5ـ قيرو گوني براي ايزولاسيون ( عايق بندي رطوبتي )

6 ـ ملات ماسه سيمان براي پوشش روي قير و گوني

7 ـ ديوار چيني اصلي

2-پي نقطه اي : پي هاي نقطه اي براي ساختمانهايي كه بار آن بطور متمركز ( نقطه اي ) به زمين منتقل مي شود ساخته مي گردد مانند ساختمانهاي فلزي و يا ساختمانهاي بتني ، پي هاي نقطه اي معمولا به ابعادي كه با توجه به قدرت مجاز تحملي زمين و بار ستون تعيين مي كند ساخته مي شود اينگونه پي ها اغلب با بتن مسلح مي (سازند بتني را مسلح گويند كه داخل آن قطعات فولادي بكار رفته باشد .(مانند ميله گرد آجدار يا ساده

لايه هاي پي نقطه اي

1 ـ زمين مناسب

2 ـ بتن مگر

3 ـ ميله گرد كف پي

4 ـ بتن اصلي

5 ـ صفحه زير ستون يا ميله گردهاي ريشه


3 ـ پي عمومي ( راديه ژنرال ) : از اين نوع پي براي ساختمانهايي كه داراي وزن فوق العاده زياد بوده و يا ساختمانهايي كه در زمينهاي سست ساخته مي شود استفاده مي گردد لينگونه پي ها از بنت مسلح .ساخته مي شود و داراي محاسبات فني مفصل و دقت اجراي فوق العاده مي باشند

4 ـ شمع كوبي : در زمين هايي كه خيلي سست بوده و به هيچ وجه وقت تحمل بار ساختمان را نداشته باشند مانند خاكهاي دستي و زمينهاي ماسه اي ، يا در محلهايي كه زمين بكر در عمق هاي زياد قرار .داشته و برداشت كليه خاكهاي سطح مقرون به صرفه نباشد از طريق شمع كوبي بار ساختمان را به زمين منتقل مي نمايند